Avrupa Ajansı (AVA) - İngiltere’nin başkenti Londra merkezli Westminster yönetimine karşı İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’dan dikkat çeken bir siyasi adım geldi. Üç bölgenin milliyetçi liderleri, 14 Eylül 2026 Pazartesi günü Galler’in başkenti Cardiff’te bir araya gelerek ortak bir mutabakat zaptına imza attı.
İskoçya Başbakanı John Swinney (SNP), Galler Başbakanı Rhun ap Iorwerth (Plaid Cymru), Kuzey İrlanda Başbakanı Michelle O’Neill (Sinn Féin) ve Sinn Féin Lideri Mary Lou McDonald’ın katıldığı toplantıda, Birleşik Krallık’ın mevcut anayasal yapısında değişim çağrısı öne çıktı.
Liderler, imzaladıkları Cardiff Deklarasyonu ile Londra’daki merkezi hükümete anayasal değişime hazırlanması, bu sürecin planlanması ve kolaylaştırılması çağrısında bulundu.
“Westminster dönemi sona eriyor”
Ortak bildiride, Westminster merkezli yönetim modelinin artık değişim sürecine girdiği mesajı verildi. Liderler, ulusların kendi gelecekleri hakkında karar verme hakkının demokratik olarak güvence altına alınması gerektiğini savundu.
Plaid Cymru’nun Mayıs 2026’daki seçim başarısının ardından İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda yönetimlerinin aynı dönemde milliyetçi partilerin kontrolünde olması, söz konusu iş birliğinin siyasi önemini artırdı.
Londra’nın ekonomik modeline eleştiri
Cardiff Deklarasyonu’nda ekonomik politikalar da önemli bir başlık olarak yer aldı. Liderler, Whitehall tarafından uygulanan ekonomik modeli eleştirerek mevcut yaklaşımı “çökmüş ekonomik model” olarak nitelendirdi.
Buna karşılık ekonomik büyümeyi destekleyecek ortak projelerin geliştirilmesi ve yerel yenilenebilir enerji kaynaklarının daha etkin kullanılması konusunda iş birliği yapılacağı belirtildi.
Avrupa Birliği vurgusu
Deklarasyonun dikkat çeken başlıklarından biri de Avrupa Birliği oldu. Metinde, “Uluslarımızın geleceği Avrupa Birliği’ne aittir” ifadesi kullanıldı.
Bu mesaj, Brexit sonrasında İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’nın Avrupa ile ilişkilerinin yeniden güçlendirilmesi yönündeki ortak siyasi iradeye işaret etti. Liderlerin uzun vadede Brexit’in etkilerini tersine çevirmeye yönelik koordineli bir yaklaşım geliştirmeyi hedeflediği belirtildi.
Anayasal hedefler farklı, ortak zemin aynı
Dört siyasi liderin anayasal hedefleri aynı değil. SNP ve Plaid Cymru bağımsızlığı savunurken, Sinn Féin’in temel hedefi İrlanda’nın birleşmesi.
Buna rağmen deklarasyonda, her ulusun kendi siyasi ve anayasal yolunu kendi zamanlamasıyla belirleme hakkına saygı gösterileceği vurgulandı.
Liderler ayrıca hiçbir Londra hükümetinin demokrasiyi engelleme veya yerel halkların kendi gelecekleri hakkında karar verme hakkını baltalama yetkisine sahip olmaması gerektiğini savundu.
Londra’ya karşı ortak siyasi baskı
Cardiff’teki buluşmanın, farklı anayasal hedeflere sahip milliyetçi hareketleri ortak bir siyasi zeminde buluşturması bekleniyor.
Ortak açıklamada, “eşit ortaklar” olarak çalışan ulusların fikir ve uzmanlık paylaşacağı, karşılıklı saygı ve ortak çıkarlara dayalı yeni ilişkiler kuracağı bir gelecek vizyonu ortaya konuldu.
Bu çerçevede deklarasyon, gelecekte İskoçya ve Galler’de bağımsızlık referandumu talepleri ile Kuzey İrlanda’da olası bir birleşme oylaması konusunda Londra üzerindeki siyasi baskının artırılmasına yönelik ortak bir stratejinin işareti olarak değerlendiriliyor.