ESTONYA, (DHA) - TÜRKİYE Büyük Millet Meclisi Dışişleri Komisyonu Başkanı ve AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay, 'Türkiye - Baltık Ülkeleri Parlamentoları Dışişleri Komisyonları 4'üncü Toplantısı'na katıldı.
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Dışişleri Komisyonu Başkanı ve AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay, Estonya'da düzenlenen 'Türkiye - Baltık Ülkeleri Parlamentoları Dışişleri Komisyonları 4'üncü Toplantısı'na katıldı. Toplantının ardından açıklamalarda bulunan Oktay, Dışişleri Komisyonu olarak iki gündür görüşmeler için Estonya'nın başkenti Tallinn'de olduklarını belirterek, 'Görüşmelerimize özellikle ikili görüşmelerle başladık. Burada zaten formatımız dörtlü görüşme. Litvanya, Letonya, Estonya ve Türkiye arasındaki bir format bu. Bu yıl, dördüncüsünü yapıyoruz. İlkini Türkiye'de yapmıştık. Sonra Polonya'da yaptık, Letonya'da yaptık. Son derece faydalıydı, son derece verimliydi. Bu tür zaten görüşmelerimiz tüm ülkeler nezdinde devam ediyor. Baltık ülkeleriyle de yine devam edecek bu formatta. Bir sonraki toplantımızda inşallah gelecek yıl Ankara'da olacak. İki ülke arasında ilişkiler gelişmiş durumda. Üst düzey boyutuna baktığımızda aslında son derece pozitif ilişkilere sahibiz ve herhangi bir sorun olmayan iki ülkeden bahsediyoruz. Hem hükümetler nezdinde, devletler nezdinde ama aynı zamanda da parlamentolar nezdinde de çok sıkı iş birlikleri var' ifadelerini kullandı.
'ESTONYA İLE İLİŞKİLERİMİZ ÖZELLİKLE SAVUNMA SANAYİNDE DAHA DA GELİŞİYOR'
Estonya ile Türkiye arasındaki iş birliklerinin geliştiğini söyleyen Oktay, şu anda 600 milyon doları geçen toplam ticaret hacmi bulunduğunu bildirdi. Oktay, özellikle savunma sanayinde ilişkilerin her geçen gün daha da geliştiğini vurgulayarak, 'Dolayısıyla burada da yine dengeli diyebileceğim ama Türkiye'nin lehine bir ticaret. Geçen yıl özellikle iki ana firmamızdan alınan kara araçları vardı. Şimdi yine ona ilaveten yeni 300 milyon dolarlık bir anlaşma var. Yani öncekiler Otokar'dan ve Nurol'dan, şimdi de ARCA'dan bir yatırım söz konusu. Dolayısıyla onunla alakalı, bir an önce onun hayata geçirilmesi boyutunda da bazı girişimlerimiz oldu. Tüm bölgeye baktığımızda gerek Estonya'nın gerekse Letonya ve Litvanya dahil aslında diğer ülkeler de (Polonya, Romanya ve diğer ülkelere baktığımızda, Nordik ülkeleri de dahil) yoğun şekilde bir Rusya-Ukrayna çatışmasından, savaşından dolayı ciddi bir endişe içerisindeler. Dolayısıyla biz Türkiye olarak burada panik havasında olmanın hiç kimseye bir faydası olmayacağını özellikle ifade ettik. Durum ne kadar ciddi olursa olsun sakin kalınması gerektiği ve sakin ortamda da çözümün sadece savaş olmadığı, olmaması gerektiği, olmayacağını her boyutta ifade ediyoruz. Bunu Rusya'ya da ifade ediyoruz, Ukrayna'ya da ifade ediyoruz. Dolayısıyla tüm Batılı müttefiklerimize de ifade ediyoruz. Burada da benzer şeyleri ifade ettik aslında' değerlendirmesinde bulundu.
'NATO ÇERÇEVESİNDEKİ İLİŞKİLERİMİZ AVRUPA BİRLİĞİ BOYUTUNDA DA DEVAM ETMELİ'
Fuat Oktay, Türkiye ile Estonya'nın NATO şemsiyesinde aynı çatı altında olduğunu kaydetti. İlişkilerin sadece NATO çerçevesinde kalmasını arzu etmediklerini dile getiren Oktay, sözlerine şöyle devam etti:
'Bunu Estonya ile ikili ilişkilerimizde de değerlendirdik, diğer dörtlü ilişkimizde de aynı çerçevede mesajları yoğun şekilde vermeye çalıştık aslında. Orada da ifade ettiğimiz şey; eğer ki NATO şemsiyesinde eğer sizin amacınız burada güvenlik boyutunda güçlü bir iş birliği oluşturmaksa bu tek taraflı olmaz. Yani bu üçlü, güçlü iş birliğinin oluşturulmasıyla ilgili NATO şemsiyesinde bir 'interoperability' diye ifade edilen uluslararası boyutta, yani birlikte ekipmanlarınızın çalışabilmesi -ve bu ekipmandan illaki silahları kastetmiyorum aslında- her türlü organizasyonlarınızın birlikte hareket ediyor olabilmesini sağlayacak bir birliktelikten ve dayanışmadan bahsediyoruz. Şimdi bunun olabilmesi için sadece NATO boyutunda bu ilişkinin devam etmesi mümkün değil. Diğer tarafta Avrupa Birliği boyutunda da aynı ilişkinin devam etmesine gerek var. Yani bir tarafta güvenlik boyutunda birlikte hareket edelim diyorsunuz ama Avrupa Birliği'nin güvenlikle ilgili çalışmalarına geldiğinde; yani Avrupa'nın kendi savunma sanayini veya savunma bütçesini ve hazırlıklarını oluşturduğu aşamada -SAFE programını kastediyorum- 'Türkiye siz biraz dışarıda kalın' demek bu uygun bir yaklaşım değil. Bunu burada anlatmaya çalıştık.
Ankara'da NATO Zirvesi olacak. NATO Zirvesi'nden beklentiler boyutu önemliydi, orada neler olabilir? Beklenti aslında NATO Zirvesi'nden son derece yüksek buralarda da. Dolayısıyla biz de yine hem hükümetimizin yaptığı çalışmalar hem parlamento nezdinde yaptığımız çalışmalar boyutunda da burada onları paylaşma fırsatı bulduk. Hemen önümüzdeki NATO PA Zirvesi'ne de parlamenterler boyutuna da yine Estonya parlamento başkanı da katılıyor olacak. Kendisiyle de bir görüşmemiz oldu. Dolayısıyla orada da hem NATO boyutunda hem de Türkiye ziyaretiyle ilgili kısa bir değerlendirme fırsatını bulduk. Türkiye olarak bizim düşüncemizde NATO Zirvesi Ankara'da son derece kritik bir zamanlama. Asıl Avrupa'daki -sadece Baltık ülkelerini kastetmiyoruz aslında, bütün Avrupa'da olan panik havası- transatlantikte yaşanan sorunlarla alakalı. Yani sadece Rusya-Ukrayna boyutunda değil. Yani düne kadar 'NATO var, ABD var bizi koruyacak' diyen bir Avrupa'dan bugün, 'Ben kendi işimi kendim yapmalıyım, nasıl yapabilirim? Yine NATO şemsiyesi altında olabilir ama daha çok sorumluluk almam gerekir' diyen bir ABD ve 'Almalısın' diyen bir ABD ve 'Almalıyım' diyen bir Avrupa ve Baltık ülkeleri var.'
'ULUSLARARASI BOYUTTAKİ KAOS ORTAMINA HAZIRLIKLI GİRMİŞ BİR TÜRKİYE VAR'
Türkiye'nin tezlerini ve yaklaşımlarımızı parlamenter diplomasi boyutunda paylaştıklarını aktaran Oktay, 'Diğer tarafta da kendi sorumluluğunu almış ve bu anlamda kendisini geliştirmiş, savunma sanayini inşa etmiş ve özellikle etrafında devam eden, uluslararası boyutta devam eden bu kargaşaya, karmaşaya, kaos ortamına hazırlıklı girmiş bir Türkiye var. Bir başka çalışma bölümümüzde yine Ukrayna ile ilgili gelişmelerdi. Her üç boyutta da Türkiye'nin tezlerini ve yaklaşımlarımızı parlamenter diplomasi boyutunda paylaşma fırsatı bulduk. Alınan kararlar tabii ki önemli ama alınan kararlar noktasına geldiğimizde; birincisi evet birlik, beraberlik, dayanışma mutlak önemli. Birlikte devam etmeliyiz, birlikte yürümeliyiz. En kötü barış, en iyi savaştan daha iyidir. Dolayısıyla bir taraftan hazırlık önemli, her türlü risklere karşı hazırlıklı olmalıyız ama diğer taraftan da savaştan ziyade barışa yönelik çalışmalar nasıl olabilmeli, yeni iletişim kanalları nasıl açılabilmeli, bunun üzerine yoğun görüşmelerimiz oldu' açıklamasını yaptı.
'RUSYA - UKRAYNA SAVAŞI' VE TÜRKİYE'DE YAPILACAK 'NATO ZİRVESİ' ANA GÜNDEMİ OLUŞTURDU
Türkiye - Baltık Ülkeleri Parlamentoları Dışişleri Komisyonları 4'üncü Toplantısı'nda; 'Rusya - Ukrayna Savaşı' ve Türkiye'de yapılacak 'NATO Zirvesi' ana gündemi oluşturdu. 'Değişen uluslararası sistem, Ukrayna Savaşı, ülkemizde düzenlenecek olan NATO Zirvesi ve Orta Doğu'daki gelişmeler' gibi konular ele alındı. Türkiye'de düzenlenecek NATO Parlamenter Asamblesi ve NATO Zirvesi'nden beklentiler değerlendirilerek, bu zirvelerin öneminin altı çizildi.
ENERJİ VE ÇEVRE BAKANI ANDRES SUTT İLE GÖRÜŞME
TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, Estonya Savunma Bakanlığı Müsteşarı Kaimo Kuusk'un Ukrayna'daki savaşa ilişkin heyetlere verdiği brifing öncesinde Enerji ve Çevre Bakanı Andres Sutt ile kısa bir görüşme yaptı.
'AVRUPA - ATLANTİK BÖLGESİ GÜVENLİK İLİŞKİLERİ'
Dörtlü ortak toplantıda son olarak, Estonya'nın önde gelen düşünce kuruluşlarından Uluslararası Savunma ve Güvenlik Merkezi (ICDS) Direktörü Kristi Raik'in de katılımıyla, 'Avrupa - Atlantik Bölgesi Güvenlik İlişkileri' üzerine oturum gerçekleştirildi.
TÜRKİYE - ESTONYA HEYETLER ARASI GÖRÜŞME GERÇEKLEŞTİRİLDİ
TBMM Dışişleri Komisyonu'nun Estonya'daki ilk resmi teması toplantıya ev sahipliği yapacak ülke olan Estonya'nın Dışişleri Komisyonu heyeti ile oldu. Bu kapsamda Fuat Oktay ve beraberindeki heyet, Estonya Dışişleri Komitesi Başkanı Marko Mihkelson başkanlığındaki heyetle Estonya Parlamentosu'nda (Riigikogu) heyetler arası bir görüşme gerçekleştirildi. Görüşmede, Türkiye ve Estonya arasında başta ekonomik ve kültürel alanlarda olmak üzere ikili ilişkilerin ilerletilmesi konularını görüşülerek bölgesel konular ele alındı.
ESTONYA'DA DİJİTAL DÖNÜŞÜM VE SİBER GÜVENLİK ODAKLI TEKNOLOJİLER İNCELENDİ
TBMM Dışişleri Komisyonu Heyeti, Letonya ve Litvanya heyetleriyle birlikte Estonya'nın siber güvenlik kuruluşlarından CybExer şirketini ziyaret etti. Heyete, şirketin Kurucu Ortağı ve Yönetim Kurulu Başkanı olan Lauri Almann tarafından 'Dijital dönüşüm, siber güvenlik, gelecek tehdit senaryoları ve yapay zekâya geçişin sınamaları' konularında bilgilendirme yapıldı. Görüşmede ayrıca siber güvenlik konusundaki son gelişmeleri değerlendirildi.
FUAT OKTAY, ESTONYA MECLİS BAŞKANI LAURİ HUSSAR İLE DE BİR ARAYA GELDİ
TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, Baltık Ülkeleri ile yapılacak olan 4'lü toplantı vesilesiyle bulundukları Estonya'da gerçekleştirdikleri resmi temaslar sırasında Estonya Meclis Başkanı Sayın Lauri Hussar ile de bir araya geldi. Oktay, Meclis Başkanı Hussar ile Türkiye'de gerçekleştirilecek olan NATO Zirvesi ve NATO PA (NATO Parlamenter Asamblesi) Zirvesi hakkında görüştü.
ESTONYA'DAKİ İLK 4'LÜ BULUŞMA AKŞAM ÇALIŞMA YEMEĞİNDE GERÇEKLEŞTİ
Türkiye ve Baltık Ülkeleri (Estonya, Letonya, Litvanya) Parlamentoları Dışişleri Komisyonları Toplantısı'na katılacak olan ülkelerin Meclis Dışişleri Komisyonu Başkanları ve heyet üyeleri dün akşam çalışma yemeğinde bir araya geldi. Dörtlü toplantı öncesinde bölgesel gelişmeler ve iş birliği imkanları hususlarında karşılıklı görüş alışverişinde bulunuldu.
ESTONYA DIŞ İSTİHBARAT SERVİSİ'NDEN UKRAYNA'DAKİ SAVAŞA İLİŞKİN BRİFİNG
TBMM Dışişleri Komisyonu Heyeti, Baltık Ülkeleri (Estonya, Letonya, Litvanya) Dışişleri Komisyonu Başkanları ve üyeleriyle birlikte Estonya Dış İstihbarat Teşkilatı tarafından Ukrayna'daki savaşa ilişkin verilen brifinge katıldı.
ESTONYA DIŞİŞLERİ BAKANI MARGUS TSAHKNA İLE GÖRÜŞME
Brifinge katılan Estonya Dışişleri Bakanı Margus Tsahkna ile bilgilendirme sonrasında görüşen TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı ve beraberindeki heyet, başta Ukrayna'daki savaş olmak üzere bölgesel ve küresel gelişmelere ilişkin karşılıklı değerlendirmelerde bulundu.
GÖRÜNTÜ DÖKÜMÜ
-----------------------------
- Fuat Oktay'ın açıklamaları.
