06.03.2021, 13:00 182

GIDA YETMİYOR YALANI ve İSRAF

Geçtiğimiz hafta yayınlanan BM Çevre Programı Gıda Atığı Endeksi 2021 araştırmasına göre satın alınan gıdanın yüzde 17’si evlerde, gıda endüstrisinde ve perakende gıda sektöründe çöpe atılıyor. Sanılanın aksine, gıda atığı sorununun gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkelerde daha ciddi bir boyutta olduğu ortaya çıktı.

BUGÜN : YILDA 930 MİLYON TON YENİLEBİLİR ÇÖP!

BM Çevre Programı Gıda Atığı Endeksi 2021 (UNEP Food Waste Index 2021) raporuna göre 2019 yılında 930 milyon tondan fazla gıda çöpe gitti. Bu sarfiyatın yüzde 60’ı ise evlerde gerçekleşiyor. Sanılanın aksine, kişi başı hane gıda atığının düşük gelirli ülkelerde daha yüksek olduğu görülüyor.

Elbette ki bu durumun daha detaylı bir analizinin yapılması gerekiyor. Raporda da belirtildiği üzere, gıda atığının yenilebilir ve yenilemez kısımlarının ayrıştırılması hesaplamanın doğru yapılmasında önemli bir unsur. Ancak az gelişmiş ülkelerde bu ayrıma dair verilerin yeterli olmaması nedeni ile, tonaj üzerinden israfın daha yüksek tespit edilmiş olması mümkün. Bu gibi ölçüm sorunlarının farkında olan UNEP tüm ülkeleri doğru ölçümlerin yapılabilesi için takibi ve metrikleri iyileştirmeye çağırıyor.

Bu gibi ölçümleme sorunlarının farkında olan UNEP ülkeler özelinde raporda yer alan verileri güvenilirliklerine göre de sıralıyor. Örneğin İngiltere’den gelen veriler yüksek güvenilirlik seviyesinde iken Türkiye ile ilgili veriler düşük güvenilirlik düzeyinde olarak sınıflandırılıyor.

Güvenilirlik seviyesi ile ilgili sorun baki kalmak kaydı ile, Türkiye’de kişi başı hane tipi yıllık gıda atığının 93 kilo ve yıllık toplam hane tipi gıda atığının ise 7 milyon 762 bin 575 kilo olduğu hesaplanıyor. Yani kabaca 65 milyon tabak yemekten bahsediyoruz.

İngiltere’de de durum hiç parlak değil. Ayrıca İngiltere’den gelen veriler yüksek güvenlik düzeyinde. Yani sayıların daha isabetli olduğunu düşünebiliriz. Yine hane tipi atıktan bahsettiğimizde İngiltere’de kişi başı gıda sarfiyatı yıllık 77 kilo ve toplamda 5 milyon 199 bin 825 kilo. Yani yine porsiyon hesabı ile 43 milyon tabak yemek.

Hemen akla çılgın tüketimi ile ABD gelebilir. Ancak sonuç beklediğiniz gibi değil; ABD kişi başı 59 kilo hane tipi gıda atığı ile İngiltere ve Türkiye’den daha iyi bir durumda. Ancak buna karşılık ABD’de gıda sektörünün tüketimi ise çok yüksek; kişi başı 64 kilo.

DÜN : TÜRLERİ YOK EDEN ENDÜSTRİ...

Endüstriyel tarımın gelişimi süresince ve bugün hala tutunduğu en önemli argüman, üretilen gıdanın insanlığı doyurmaya yetmeyeceği ve bu nedenle de endüstriyel tarıma muhtaç olduğumuz. Oysaki böyle bir durum yok.

Üretilen gıdayı tonaj üzerinden değil, kalori üzerinden mercek altına aldığımızda, her gün ihtiyacımızın 2.5 katı bir gıda üretimi ile karşı karşıyayız. Ürettiğimiz toplam kalorinin ancak yüzde 24’ünü tüketiyoruz. Toplam kalori üretiminin yarıya yakınını ise hayvansal gıda üretimine harcıyoruz. Bunun da önemli bir bölümü besi hayvanları tarafından yaşamsal enerji olarak kullanılıyor.

Endüstriyel tarımın en olumsuz etkisi ise biyoçeşitlilik kaybına neden olması. Dünyada tanımlanabilmiş ve insan tarafından besin olarak kullanılabilecek 250 bin tür bulunuyor. Tüm tarihimiz boyunca bu türlerin sadece 7 bininin üretimini yapmışız insanlık olarak. Şu anki durumumuz ise gerçekten içler acısı. Toplam kalori ihtiyacımızın yüzde 50’sini buğday, mısır ve pirinç ile karşılıyoruz. Toplam kalori ihtiyacımızın yüzde 75’ini ise 12 bitkisel ve 5 hayvansal gıda ile karşılıyoruz. Tabi bu küresel hesap, bazı ülkelerde bu tür sayısı daha da azalıyor.

Endüstriyel tarım bir yandan diyetimizi kısırlaştırırken, diğer yandan da açgözlü genişleme arzusu ile doğanın emsalsiz biyoçeşitlilik alanlarını kısır tarımsal üretim havzalarına dönüştürüyor. Her geçen yıl daha da genişleyerek küresel ölçekte bir biyoçeşitlilik felaketine neden oluyor. Kontrolsüz üretimi de bizim gıdayı israf etmemize bağlı. UNEP direktörü Inger Andersen raporda “gıda israfı bir ülke olsa, en büyük sera gazı salınımı yapan ülke olurdu” diyor, çarpıcı bir biçimde. Aynı endüstri küresel ölçekte iki uç noktada felaketin de sebebi, yetersiz beslenme ve obezite. Her ikisi de yoksulluk hastalığı olarak karşımıza çıkıyor.

YARIN : KONTROLÜ ELE ALMAK

Inger Andersen, "iklim değişikliği, doğa ve biyolojik çeşitlilik kaybı, kirlilik ve atıklarla mücadele konusunda ciddileşmek istiyorsak, dünyanın dört bir yanındaki işletmeler, hükümetler ve vatandaşlar gıda israfını azaltmak için üzerlerine düşeni yapmalıdır" diyor.

Gıda israfı bireysel çabalarımızın toplamı ile önüne geçebileceğimiz bir durum. Elbette ki bireysel çabanın daha fazlası gerekiyor; doğru bir kamu politikası ilee gıda endüstrisinin bu konuyu ciddiye alması. Ancak diğer yandan endüstriyel tarımın da kontrolsüz büyümesinin önüne geçmemiz gerekiyor.

Biyoçeşitliliği korumanın son kalesi olan küçük üreticileri desteklemek, yerel alıma yönelmek, daha az işlenmiş hayvansal ürün tüketmek, çeşitlilik talebi ile satış kanallarını zorlamak yapabileceklerimiz arasında. Kontrolü ele almamız gerekn bir dönemdeyiz...

Raporun tamamına ulaşmak için... https://www.unep.org/resources/report/unep-food-waste-index-report-2021

Yorumlar (0)
açık
banner28
Namaz Vakti 21 Nisan 2021
İmsak 04:35
Güneş 06:09
Öğle 13:08
İkindi 16:54
Akşam 19:57
Yatsı 21:24
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 33 71
2. Fenerbahçe 34 69
3. Galatasaray 33 65
4. Trabzonspor 34 59
5. Alanyaspor 34 52
6. Gaziantep FK 33 51
7. Hatayspor 33 50
8. Sivasspor 33 50
9. Karagümrük 33 49
10. Göztepe 34 46
11. Antalyaspor 34 42
12. Konyaspor 33 41
13. Rizespor 33 39
14. Malatyaspor 33 37
15. Ankaragücü 33 37
16. Kasımpaşa 34 37
17. Kayserispor 33 34
18. Başakşehir 33 33
19. Erzurumspor 34 31
20. Gençlerbirliği 33 31
21. Denizlispor 33 26
Takımlar O P
1. Giresunspor 31 63
2. Adana Demirspor 31 61
3. Samsunspor 31 61
4. Altay 31 57
5. İstanbulspor 31 57
6. Altınordu 31 53
7. Ankara Keçiörengücü 31 49
8. Ümraniye 31 47
9. Tuzlaspor 31 47
10. Bursaspor 31 43
11. Bandırmaspor 31 39
12. Boluspor 31 38
13. Balıkesirspor 31 35
14. Adanaspor 31 34
15. Menemenspor 31 31
16. Akhisar Bld.Spor 31 26
17. Ankaraspor 31 23
18. Eskişehirspor 31 8
Takımlar O P
1. Man City 32 74
2. M. United 32 66
3. Leicester City 31 56
4. West Ham 32 55
5. Chelsea 31 54
6. Liverpool 32 53
7. Tottenham 32 50
8. Everton 31 49
9. Arsenal 32 46
10. Leeds United 32 46
11. Aston Villa 30 44
12. Wolverhampton 32 41
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 31 36
15. Newcastle 32 35
16. Brighton 31 33
17. Burnley 32 33
18. Fulham 33 27
19. West Bromwich 31 24
20. Sheffield United 32 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 31 70
2. Real Madrid 31 67
3. Barcelona 30 65
4. Sevilla 31 64
5. Villarreal 31 49
6. Real Betis 31 48
7. Real Sociedad 31 47
8. Granada 30 39
9. Levante 31 38
10. Celta de Vigo 31 38
11. Athletic Bilbao 30 37
12. Osasuna 31 37
13. Cádiz 31 36
14. Valencia 31 35
15. Getafe 31 31
16. Deportivo Alaves 31 27
17. Huesca 31 27
18. Real Valladolid 30 27
19. Elche 31 26
20. Eibar 31 23
banner27
Günün Karikatürü Tümü
banner35

Gelişmelerden Haberdar Olun

@