BBC Türkçe Servisi, 18. yüzyıl Londra'sında Osmanlı etkisinde bir centilmen kulübü başlığıyla çok ilginç bir haberi yayımladı. Haber şöyle: "Osmanlı devletinin başkenti İstanbul, 18. yüzyılda dünyanın en kozmopolit şehirlerinden biriydi. Çok kültürlü bir nüfusun yanında dünyanın her yerinden gezgin, diplomat ve tüccarların da uğrak yeriydi. Dönemin Londra'sında Osmanlı kültürü yalnızca kaftanlar, ferace ve yaşmaklarla, modaya değil sosyal hayata da etki etmişti. Bunun en ilginç örneklerinden biri 1744'te kurulan Divan Club'dı (Divan Kulübü). Bu dönemde İngiltere'de, adına "Gentlemen's Club" (Centilmenler Kulübü) denilen ve üst sınıf erkeklerin üye olduğu sosyal kulüpler bulunuyordu."
BBC Türkçe'nin sorularını yanıtlayan sanatçı ve araştırmacı Dr. Emre Aracı, genel anlamda İngiliz centilmen kulüplerinin köklerinin aslında 17. yüzyılda Londra'da açılmaya başlayan kahvehanelere uzandığını söylüyor ve ekliyor:
"Bu yeni sosyal mekanlar yalnızca entelektüel sohbetlerin ve siyasi tartışmaların odağı olmakla kalmamış, aynı zamanda Doğu'dan gelen Türk kahvesi kültürünün bir yansıması olarak ortaya çıkmıştır.
"Dolayısıyla İngiliz kulüp geleneğinin filizlenmesinde Osmanlı coğrafyasından gelen bu kahve ritüelinin ve Türkiye ile kurulan kültürel temasların payı inkar edilemez."
Kulüpten günümüze ulaşan tek belge, kayıtların tutulduğu "Al-Koran" kitapçığını inceleyen ve Divan Kulübü üzerine en detaylı araştırmaya imza atan editör Dr. Rachel Finnegan, ilk başta "Turkish Club" (Türk Kulübü) adıyla 8 Ocak 1744'te Londra'da kurulduğunu anlatıyor. Kurucu 10 üyesinin önde gelen isimleri Francis Dashwood, William Ponsonby (o zamanlar Lord Duncannon), Doktor Richard Pococke ve IV. Sandwich Kontu Lord John Montagu'ydu.
(Evet, bugün yediğimiz ünlü "sandviç" de onun pratik yemek alışkanlığından doğmuştu.)
Araştırmacı Dr. Aracı'nın aktardığına göre, 26 Nisan 1745'teki buluşmada kulübün St James's Street'te bulunan Thatched House'ta toplanmasına karar verilmişti.
BBC Türkçe'nin sorularını yanıtlayan Finnegan, Divan Kulübü üyesi olabilmek için; potansiyel üyenin başka bir üye tarafından tavsiye edilmesi ve "Sultan'ın topraklarında bulunmuş" olduğunu kanıtlaması gerektiğini söylüyor.
Kimisi o dönem geleneksel büyük İtalya turunun bir parçası olarak, kimisi diplomat ve ailesi olarak kimisi de Osmanlı merkezli İngiliz ticaret şirketleriyle bağlantılı işleri nedeniyle bu toprakları ziyaret etmişti.
Hepsi Osmanlı kültürüne, tarihine, edebiyatına büyük ilgi duyuyordu.
Dr. Emre Aracı, Lord Sandwich, Sör Dashwood ve Dr. Pococke gibi üyelerin Osmanlı'da Türk kıyafetleriyle portreler yaptırdıklarını anlatıyor.
Kısa soluklu oldu
Tüm bu şaşaaya rağmen kulüp sadece yaklaşık bir buçuk yıl yaşadı, son toplantısı 25 Mayıs 1746'da yapıldı. Divan Club'ın toplantılarının yapıldığı St James's Street'teki Thatched House, 1700'ler.Akademisyen Aracı'ya göre kapanmasının nedeni, kurucu çekirdeğin dağılmasıydı. Lord Sandwich'in Hollanda'ya tayiniyle kulüp enerjisini kaybetmişti.Ancak Osmanlı'nın Avrupa'daki kültürel etkisinin en renkli örneklerinden biri olduğunu söyleyen Aracı, 2007'de Londra'da Pall Mall'daki Travellers Club'da Divan Kulübü ruhunun yeniden canlandırıldığını ifade ediyor.
