banner51

banner43

Beyin hasarından kaynaklı koku kaybında tedavide yeni sistem müjdesi

Prof. Dr. Aytuğ Altundağ, Koku duyusunun geri gelmesinde travma derecesi çok önemli. Zaten bizim çalışmamız da bunu ortaya koymayı amaçlıyordu. Travmaları koku alanına göre sınıflandırdık. Kendi koma skalalarına göre, klasik sınıflandırma değil yeni bir takip ve skorlama sistemi koyarak ne kadarının geri gelebileceğini öngörmeye başladık

SAĞLIK 21.01.2021, 11:07
25
Beyin hasarından kaynaklı koku kaybında tedavide yeni sistem müjdesi

Kulak Burun Boğaz, Baş Boyun Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Aytuğ Altundağ ve ekibi, "sessiz salgın" olarak da adlandırılan travmatik beyin hasarı sonrası oluşabilen koku kaybında, travmanın derecesine göre tedaviye yanıtı belirleyecek, hasta takibinin daha sağlıklı yapılmasını sağlayacak "Takip Skor Sistemi"ni geliştirdi.Doğum anından itibaren her yaşta karşılaşılabilen travmatik beyin hasarına yol açan sebepler arasında trafik ve iş kazaları, yüksekten düşme, spor yaralanmaları, darp, ateşli silah yaralanmaları ve doğum travmaları gibi durumlar bulunuyor.Sakatlığa ve ölüme yol açabilen travmatik beyin hasarı, dünyada her yıl ortalama 70 milyon kişiyi etkilediği için "sessiz salgın" olarak da adlandırılıyor.Travmatik beyin hasarı sonrası ortaya çıkan durumlardan biri ise ani koku kaybı-koku körlüğü (posttravmatik anosmia) oluyor. Travma esnasında hafıza kaybı yaşanması ve kişinin o anı hatırlayamaması halinde koku kaybına uğrama riski daha da yükseliyor.

- Kafa travması öyküsü olan 52 vaka incelendi

Bu durumdan hareketle Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi ve Acıbadem Hastanesi Kulak Burun Boğaz, Baş Boyun Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Aytuğ Altundağ ve adli tıp, nöroloji, radyoloji, kulak burun boğaz alanından uzmanlar da dünyanın yüzde 1'lik kısmını etkileyen travmatik beyin hasarı sonrasında yaşanabilen koku kaybı üzerine bir çalışma yürüttü.

Ekip bu çalışmada, koku kaybının tedaviye cevabını belirleyecek ve hasta takibinin daha sağlıklı yapılmasını sağlayacak "Takip Skor Sistemi"ni geliştirdi.

Sistem, 1,5 yıllık kafa travması öyküsü olan ve bu travmaya bağlı olarak koku kaybı yaşayan 52 vakanın beyin-burun bölgelerindeki travma alanlarının sınıflandırılmasıyla oluşturuldu.

Koku egzersizi tedavisi verilen hastalardan 16'sının cevap verdiği, 36'sının ise tedaviye yanıt vermediği belirlendi.

Bu sistemde koku soğancığı hacmi, koku alanı derinliği, burun-beyin bağlantı noktasındaki kırıklar, beyin dokusunda erime ve yumuşama, beyinde geçirilmiş kanama sonrası belirli bölgelerde demir birikimi gibi bulgular baz alındı. Her bir hasar bulgusuna 1 puan verilirken, puanlar ne kadar yüksek çıkarsa tedaviye yanıt o kadar düşük saptandı.

Türk bilim insanlarının "Kafa Travmaları Sonrası Oluşan Koku Duyusu Kaybının Tedavisinde Kullanılan Koku Egzersizi Tedavisine Yanıt İçin Takip Skor Sistemi" başlıklı bu araştırması, Amerika'da kulak burun boğaz alanında içeriklere yer verilen "The Laryngoscope" adlı aylık hakemli dergide yayımlandı.

- Travma sonrası koku kaybı, tedaviye cevabın en zor alındığı hastalıklardan

Prof. Dr. Aytuğ Altundağ, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Dünya Sağlık Örgütü tarafından "sessiz salgın" olarak tanımlanan, yaygın görülen bir problem ve 35 yaş altındaki sakatlıklar ile ölümlerin en sık nedeni olan travmatik beyin hasarının hafif-orta-ağır şeklinde derecelendirildiğini aktardı.

Travmatik beyin hasarının KBB açısından oluşturduğu problemler üzerine yaptıkları incelemeden bahseden Altundağ, kafa tabanındaki kırığın yerine bağlı olarak pek çok sıkıntı yaşanabildiğini ancak kendileri için en önemli ve tedavisi en zor hastalıklardan birinin travma sonrası kalıcı koku kaybı olduğunu ifade etti.

Altundağ, KBB pratiğinde takip ve tedavisiyle yoğun uğraşılması gereken bu durumun tedaviye cevabın da en zor alındığı hastalıklardan biri olduğunu dile getirdi.

Koku kaybının yaşanmasında kafa travmasının şeklinin çok önemli olduğunu söyleyen Altundağ, şöyle devam etti:

"Özellikle arkaya düşmeler, kafa arkasından alınan travmalarda çok daha fazla oluyor. Çünkü bir beyin sarsıntısı oluyor ve koku soğancığını besleyen damarlar ile koku sinirinde zedelenme çok daha sert oluyor. Bununla birlikte eğer kişi travma anını hatırlamıyorsa olay sonrasında koku kaybı çok fazla olabiliyor. Genellikle acilde, eğer hastanın çok acil bir durumu olmuyorsa bu durum değerlendirmelerde gözden kaçabiliyor. Hasta günlük hayatına döndüğünde, hastaneden taburcu olduğunda koku alamadığını fark etmeye başlıyor. O yüzden bizim için en önemlisi şu; hafif travmalarda bile kalıcı koku kaybı olabilmekte."

- "Adli vakalarda yol gösterici olmasını istiyoruz"

Koku duyusunun geri gelmesinde travma derecesinin çok önemli olduğunu belirten Altundağ, "Zaten bizim çalışmamız da bunu ortaya koymayı amaçlıyordu. Travmaları koku alanına göre sınıflandırdık. Kendi koma skalalarına göre, klasik sınıflandırma değil yeni bir takip ve skorlama sistemi koyarak ne kadarının geri gelebileceğini öngörmeye başladık. Mesela, hafif travmalarda koku kayıpları daha yüksek oranda geri gelirken ağır travmalarda maalesef çok daha düşük, yüzde 6-8 oranında geri gelebiliyor. Bazen çoğunluğu geri gelmeyebiliyor. O yüzden ağır travmalardaki problemden ziyade hafif travmalardaki takibi daha önemsiyoruz." diye konuştu.

Prof. Dr. Altundağ, çalışma esnasında hastaların MR'larına baktıklarını, klinik takiplerini gerçekleştirdiklerini ve onlara koku testleri yaptıklarını anlattı.

Travma sonrası koku alamayan hastalar için en etkili tedavi yönteminin koku egzersizi olduğunu aktaran Altundağ, şöyle konuştu:

"Koku egzersizine olan cevapları ve iyileşme oranlarıyla hastaların travmalarının ve koku alanlarının şiddetlerini kıyasladık. Buna göre bir öngörüde bulunmaya çalıştık. Bunun adli vakalarda da yol gösterici olmasını istiyoruz. Çeşitli trafik kazaları ve karşılıklı anlaşmazlık durumlarında kişinin ne zaman koku duyusunun geri geleceğini öngörmek zor olduğu için mahkemelerde bu sıkıntı olabiliyor. O yüzden çok somut, sıklıkla karşımıza çıkan bir problem olduğu için buna faydalı olması amacıyla Takip Skor Sistemi'ni geliştirdik. Yurt dışında da bunun çok yaygın kullanılacağını düşünüyoruz."

- Koku kaybı yaşayanlar doktora başvurmak için beklememeli

"Takip Skor Sistemi'nin özellikle klinisyenler, bu alanda uğraşan doktorlar tarafından hastalara daha detaylı ve öngörülebilir bir bilgi verilmesi amacıyla kullanılabileceğini düşünüyorum." diyen Altundağ, klinisyen, radyolog, nörolog ve KBB uzmanlarının hastanın durumunu birlikte değerlendirmesinin de önem taşıdığını ifade etti.

Prof. Dr. Altundağ, çalışmalarının dünyadaki pek çok KBB hekimince takip edilen "The Laryngoscope"da yayımlanmasının, bu sistemin yurt dışında tanıtılmasına fayda sağlayacağını düşündüklerini belirterek, tıp dünyasına ve insanlara faydalı olması temennisinde bulundu.

Ekip olarak burun-beyin yolu üzerine sürdürdükleri çalışmalar kapsamında, koku yarığı ve kafa tabanındaki koku soğancığı arasındaki bağlantıyı çözmeye uğraştıklarını, burundan beyne olan tüm yolak üzerine uzun süredir çalıştıklarını anlatan Altundağ, şu anda hayvan deneyini yaptıkları bazı çalışmalar olduğunu, bu çalışmalar neticesinde tedavi modülleri geliştirmeyi, bazı ilaç tedavilerini burun-beyin yolunu kullanarak burundan direkt beyine ulaştırmayı hedeflediklerini dile getirdi.

Prof. Dr. Aytuğ Altundağ, çeşitli sebeplerle travmatik beyin hasarına uğrayan kişilerin, koku kaybı yaşadıklarını anlamaları halinde en kısa sürede KBB, nöroloji ya da radyoloji uzmanına başvurmaları gerektiğini belirterek, sözlerini şu önerilerle tamamladı:

"Travma sonrasında genellikle yapılan hatalardan biri kendi kendine beklemek oluyor. Beklemesinler. O ana ilişkin travmanın şiddetini mutlaka saptamak lazım. Bazen sonrasında da bu tür filmleri çekmek gerekiyor karşılaştırmak için. Erken dönemde koku egzersizlerini mutlaka uygulamalarını da öneriyoruz. Bu egzersizden tedavi olarak fayda gören hasta grubu var, fayda görmeyen hasta grubu var. Bizim en çok üzüldüğümüz hasta yıllar sonra geliyor. Yıllar süren bir beklemeye geçmesinler."

Yorumlar (0)
25°
az bulutlu
banner28
Namaz Vakti 14 Mayıs 2021
İmsak 03:54
Güneş 05:40
Öğle 13:05
İkindi 17:00
Akşam 20:21
Yatsı 21:59
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 39 81
2. Galatasaray 39 81
3. Fenerbahçe 39 79
4. Trabzonspor 39 68
5. Sivasspor 39 62
6. Hatayspor 39 61
7. Alanyaspor 39 57
8. Karagümrük 39 57
9. Gaziantep FK 39 55
10. Göztepe 39 51
11. Konyaspor 39 49
12. Rizespor 39 48
13. Kasımpaşa 39 46
14. Malatyaspor 39 45
15. Başakşehir 39 45
16. Antalyaspor 39 43
17. Kayserispor 39 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 39 38
20. Gençlerbirliği 39 38
21. Denizlispor 39 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 35 80
2. M. United 36 70
3. Leicester City 36 66
4. Chelsea 36 64
5. Liverpool 35 60
6. West Ham 35 58
7. Tottenham 35 56
8. Everton 35 56
9. Arsenal 36 55
10. Leeds United 35 50
11. Aston Villa 35 49
12. Wolverhampton 35 45
13. Crystal Palace 35 41
14. Southampton 35 40
15. Burnley 35 39
16. Newcastle 35 39
17. Brighton 35 37
18. Fulham 35 27
19. West Bromwich 35 26
20. Sheffield United 35 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 36 80
2. Real Madrid 36 78
3. Barcelona 36 76
4. Sevilla 36 74
5. Real Sociedad 36 56
6. Real Betis 36 55
7. Villarreal 36 55
8. Celta de Vigo 36 50
9. Athletic Bilbao 36 46
10. Granada 36 45
11. Osasuna 36 44
12. Cádiz 36 43
13. Levante 36 40
14. Valencia 36 39
15. Deportivo Alaves 36 35
16. Getafe 36 34
17. Huesca 36 33
18. Real Valladolid 36 31
19. Elche 36 30
20. Eibar 36 30
banner27
Günün Karikatürü Tümü
banner37

Gelişmelerden Haberdar Olun

@