Canan İLARSLAN- Fırat ALKIZ/İSTANBUL, (DHA)- AYASOFYA-i Kebir ve Sultanahmet Camii'nde yürütülen restorasyon çalışmalarının son durumuna ilişkin basın açıklamasında bulunan Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 'Sultanahmet'te sona gelinmiş, Ayasofya'daki çalışmalar ise bütün hızıyla sürmektedir. Onun da nihayete erdiğini birlikte görecek ve resmî törenimizi yine birlikte gerçekleştireceğiz' dedi.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya-i Kebir Camii ve Sultanahmet Camii'nde yürütülen restorasyon çalışmalarının son duruma ilişkin yaptığı incelemelerin ardından basın açıklaması gerçekleştirdi. Ayasofya-i Kebir Camii'nde düzenlenen açıklamada Bakan Ersoy'a İstanbul Valisi Davut Gül, Ayasofya Bilim Kurulu Üyeleri Prof. Dr. Ahmet Güleç, Prof. Dr. Hasan Fırat Diker, Prof. Dr. Asnû Bilban Yalçın ve Doç. Dr. Mehmet Selim Ökten eşlik etti. Basın açıklamasının ardından Bakan Ersoy, Ayasofya Camisi'ni gezdi.
'DEPREM BÖLGESİNDE 218 ESERİN RESTORASYON ÇALIŞMALARI SÜRDÜRÜLMEKTEDİR'
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 'Sadece Vakıflar Genel Müdürlüğümüzce 2018' den bu yana yurt içinde 909, yurt dışında 25 vakıf kültür varlığının onarım ve restorasyonu yapılmıştır. Halen yurt içinde 45, yurt dışında ise 4 eserimizin ve ayrıca deprem bölgesinde de 218 eserin onarım ve restorasyon çalışmaları sürdürülmektedir. Bu 218 eserinde 6 ay içinde yüzde 95'lik bölümü tamamlanacak kalan yüzde 5'lik bölümü de yıl sonuna kadar tamamlayıp vakıflar genel müdürlüğümüz deprem bölgesinden projelerini tamamlayıp ayrılmış olacak' dedi.
'5 BİN 200 METREKARE ALANDA GÜÇLENDİRME PROJELERİ ONAYLANDI'
Kültür ve Turizm Bakanı Ersoy, 'Ayasofya'nın kuzey, doğu ve güney cepheleri ile minaresinde yaklaşık 11 bin metrekare iskele kurulumu yaptık. Minare altındaki galeri giriş bölgesinde ise çelik platform sistemi oluşturduk. Yaptığımız araştırma raspaları ve malzeme analizleri sonucunda kuzey ve doğu cephelerinde çimento esaslı sıvalar tespit ettik. Yaklaşık 2 bin 800 metrekare alanda titiz bir süreçle bu sıvaları temizledik. Raspası tamamlanan yüzeylerde ayrıca biyolojik oluşum temizliği ve tuzdan arındırma işlemlerini de yaptık. Hâlihazırda mermer yüzeylerde mekanik temizlik çalışmalarına devam ediyoruz. Merkez Laboratuvarımızın analizleri ile derz ve örgü harçlarında Erken Bizans, Geç-Orta Bizans ve Osmanlı dönemlerine ait bulgular tespit ettik. Biz de Bilim Heyetimizin onayıyla Bizans ve Osmanlı dönemlerine uygun el yapımı tuğla üretimini yaptırdık ve onarım çalışmalarında bunları kullanmaya başladık. 5 bin 200 metrekare alanda yapılan bu çalışmanın ortaya koyduğu veriler ışığında da güçlendirme projeleri hazırlandı ve onaylandı. Şu anda külah kaplama ve kurşun işlerine devam ediyoruz' ifadelerini kullandı.
'İÇ MEKANDA DA ÇELİK PLATFORM KURULUMUNU TAMAMLADIK'
Bakan Ersoy, 'Ayasofya Kebir Camii'nin kubbesi, tarihin en muazzam mimari ve mühendislik örneklerinden biri. Buradaki çalışmalarda da her adımı bu bilinçle atıyoruz. Kurşun örtüsünü kaldırırken, iç mekândaki mozaiklerin ve yapının hava koşullarından etkilenmemesi amacıyla geçici çelik çatı ve platform projelerini hazırlattık ve onayını aldık. İç mekânda da çelik platform kurulumunu tamamladık. 43,5 metre yüksekliğindeki bu sistemin kurulumu öncesinde zemin testleri, yükleme analizleri, georadar taramaları ve titreşim testleri gerçekleştirdik. Bunların neticesinde verilen olumlu raporların ardından uygulamaya geçtik. Hiçbir işi bilimsel tetkikleri gerçekleştirmeden ve çağdaş restorasyon gereklerini karşılamadan yapmıyoruz. Geldiğimiz noktada geçici konvansiyonel çelik çatı kapsamında, kubbe eteğinde temel ve baza imalatları devam ediyor ve kubbe çelik elemanlarının üretimi atölyede sürdürülüyor' diye konuştu.
'ÇALIŞMALARIN TEMEL AMACI KÜLTÜREL MİRASI GÜVENLİ BİÇİMDE KORUMA ALTINA ALMAKTIR'
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 'Batı Bahçe'de Mekan 1, Mekan 2 ve Mekan 3 ile bu alanlara bağlı tünellerde temizlik ve belgeleme çalışmalarını gerçekleştirdik. Mekan 1'de, 31 Ocak-10 Mart 2025 tarihleri arasında yürüttüğümüz temizlik çalışmalarımızla nerdeyse 112 ton dolgu toprak çıkardık. Mekan 2'de ise 12 Mart 2025'te kazılara başladık ve yaklaşık 522 ton dolgu toprağı tahliye ettik. Bu ay itibarıyla Mekan 3'te başlattığımız çalışmalarda da kısa sürede 32 ton dolgu toprağı temizlemiş bulunuyoruz. İfade ettiğim gibi Batı Bahçe'de sürdürülen çalışmalarla bu mekânlara bağlı yüzlerce metre uzunluğundaki 7 tünel hattını da belgeledik. Bu tünellerden şu ana kadar 1068 ton toprak dolguyu tahliye ederek temizledik. Bütün bu çalışmaların temel amacı yapının tarihsel katmanlarını ortaya çıkarmak, mevcut riskleri tespit etmek ve kültürel mirası güvenli biçimde koruma altına almaktır. Bu doğrultuda, gerek yer altı tünellerinde gerekse hipoje bölgesinde hem projelendirme hem müdahale uygulamaları olarak çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Genel olarak Ayasofya'da yürüttüğümüz bütün çalışmalar; planlanan takvim doğrultusunda, tarihi ve kültürel mirasın korunması ilkesine bağlı kalınarak, bilimsel yöntemler, uzman denetimi ve şeffaf uygulama anlayışıyla yürütülmektedir. Fatih'in emanetini, özgün kimliğini koruyarak gelecek nesillerimize ulaştıracağız. Bundan kimsenin şüphesi olmasın' dedi.
'SULTANAHMET CAMİSİ'NDE EN KAPSAMLI RESTORASYON ÇALIŞMALARINI GERÇEKLEŞTİRDİK'
Kültür ve Turizm Bakanı Ersoy, 'Ayasofya gibi yine İstanbul'un ve tarihimizin göz bebeği olan Sultanahmet Camisi'nde de dört yüz yılı aşan tarihindeki en kapsamlı restorasyon çalışmalarını gerçekleştirdik. Caminin harim kısmında, yaklaşık 1200 metrekarelik alana 8 metre yüksekliğinde çelik platform ile 35 metre yüksekliğinde iskele kurduk. Bu şekilde ana kubbe kotuna ulaştık. Altı minarenin yapısal onarımlarını gerçekleştirdik; külah ve korkuluklara da gerekli müdahaleleri detaylı şekilde yaptık. Caminin üstünü örten, yaklaşık 400 ton kurşun kaplama ile kubbe, ağırlık kulesi, revaklar ve minare gibi elemanlarda bulunan tüm alemlerin altın kaplamalarını yeniledik. Dış ve iç cephelerdeki taş ve mermer yüzeylerde temizlik ve sağlamlaştırma çalışmaları yaptık. Revaklı avluda bulunan devşirme mermer döşeme taşlarını söktük ve zeminin altyapısını sağlamlaştırarak teraziye getirdik ki böylece yağmur suyunun sağlıklı şekilde tahliyesini sağlamış olduk. Camide bulunan 16'ncı ve 17'nci yüzyıla ait 22 bini aşkın çini karoyu da tek tek belgeledik, hasarları tespit edip bunlara yönelik gerekli müdahaleleri gerçekleştirdik' ifadelerini kullandı.
'SULTANAHMET'TE SONA GELİNMİŞ, AYASOFYA'DAKİ ÇALIŞMALAR İSE BÜTÜN HIZIYLA SÜRMEKTEDİR'
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 'Sadece Ayasofya ve Sultanahmet örnekleri bile inanç, tarih ve kültür başlıklarında ne denli ağır bir sorumluluk üstlendiğimizi göstermeye fazlasıyla yeter. Bu çalışmalar yaptım oldu yaklaşımıyla, günü kurtarma anlayışıyla yapılmamıştır. Her bir adım; bu eserler yeni asırlara, nice yeni kuşaklara erişsin, onların hayatında da yer alıp kullanılsın kararlılığı ve hassasiyetiyle atılmış adımlardır. Sayısız tetkik, belgeleme, planlama, bilim insanlarımızla istişare ve nihayetinde bilim kurullarımızın karar ve denetimiyle çok detaylı süreçler yürütülmüş ve sonuçlandırılmıştır. Sultanahmet'te sona gelinmiş, Ayasofya'daki çalışmalar ise bütün hızıyla sürmektedir. Onun da nihayete erdiğini birlikte görecek ve resmî törenimizi yine birlikte gerçekleştireceğiz. Bakanlık olarak bilim insanlarımız, uzmanlarımız ve paydaşlarımızla bu toprakların medeniyet mirasını ihya etmeye devam edeceğiz. Sürekli konuşulacak, sürekli önümüze taş konacak, çarpıtmalar yapılacak bunu biliyoruz. Daha önce de defalarca oldu. Biz bunlara kulak asmayacak cevabımızı her zaman olduğu gibi işimizle, eserimizle vereceğiz' dedi. (DHA)