banner38

GRAFİKLİ - İran'daki meclis seçimleriyle ilgili bilinmesi gerekenler

- İran'da önemli din adamlarının ve mevcut milletvekillerinin de bulunduğu çoğu reformcu kanattan birçok kişiye adaylık izni verilmemesi nedeniyle seçimler önceki yıllardaki muhafazakar-reformist rekabetinden yoksun bir havada yapılıyor- Seçimlerde aday olmak için başvuran 16 bin kişinin yarısından fazlası veto edildi- Reformistlerde Mecid Ensari ve Mesud Pezeşkiyan, muhafazakarlarda ise Muhammed Bakır Kalibaf, Mustafa Mirselim ve Murteza Aga Tehrani isimleri öne çıkıyor- Önceki seçimde meclise 120 vekil gönderen reformist seçmenin büyük çoğunluğunun sandık başına gitmemesi halinde meclisin yüzde 41'ini oluşturan reformistler üstünlüğü muhafazakarlara kaptırabilir- Ülkenin dış politikası lider Ayetullah Ali Hamaney tarafından belirlendiği için meclisin dış politika konusunda sınırlı etkisi bulunuyor

Genel 21.02.2020, 14:27
3
GRAFİKLİ - İran'daki meclis seçimleriyle ilgili bilinmesi gerekenler

ANKARA (AA) - AHMET DURSUN - İran'da ABD'nin Mayıs 2018'de nükleer anlaşmadan çekilerek petrol ve bankacılık sektörleri dahil olmak üzere Tahran'a karşı yaptırımları yeniden uygulamaya başlamasından sonraki süreçte ilk seçimler, ekonomik kriz, yaptırımlar ve toplumsal sorunların gölgesinde düzenleniyor.

Ülkenin önemli din adamlarının ve mevcut milletvekillerinin de bulunduğu çoğu reformcu kanattan birçok kişiye adaylık izni verilmemesi nedeniyle seçimler önceki yıllardaki muhafazakar-reformist rekabetinden yoksun bir havada yapılıyor.

İran'da 4 Aralık'ta başlayan seçim maratonunda adaylık başvurularını inceleyen Anayasayı Koruyucular Konseyinin (AKK) kararları bugünkü atmosferde etkili oldu.

Altı üyesi İran lideri Ali Hamaney tarafından atanan, din adamları ve hukukçulardan oluşan 12 üyeli AKK'nin en az 81 milletvekili de dahil olmak üzere yüzlerce reformist adayın başvurularını reddetmesi, bazı reformistlerin de seçimlere katılmama kararı almasıyla ekonomik kriz, yaptırımlar ve toplumsal sorunlarla boğuşan İran'daki hava seçim sürecinde daha da ağırlaştı.

- Seçimlere aday olmak için başvuran 16 bin kişinin yarısından fazlası veto edildi

AKK, Cumhurbaşkanlığı, İran Meclisi ve Uzmanlar Meclisi seçimlerine katılacak aday adaylarını, anayasaya göre, rejimin değerlerine bağlılıkları yönünden değerlendiriyor. İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'in temsil ettiği "Velayet-i Fakih makamına ve İslami değerlere bağlılıklarında kusur bulunan" kişilerin adaylıkları reddedildi.

Birinci aşamadaki değerlendirmede İçişleri Bakanlığı bünyesindeki İcra Kurulu, 4 Aralık 2019'dan itibaren 2 hafta süresince adayların yukarıda bahsedilen şartları taşıyıp taşımadıklarının tespitini yaptı.

AKK'ye bağlı Denetleme Heyeti de adayların siyasi, ahlaki ve dini sabıkalarını inceledikten sonra adaylığın kabulü ya da reddi yönündeki kararını verdi.

Anayasayı Koruyucular Konseyi, seçimlerde aday olmak için başvuran 16 bin 33 kişiden yalnızca 7 bin 148'inin adaylığını onayladı. Reddedilenlerin çoğunluğu, reformist ve ılımlı muhafazakar olarak bilinen hükümeti destekleyen iki gruptan geliyor.

Adaylığı reddedilenler arasında İran devriminin teorisyenlerinden Ayetullah Murtaza Mutahhari'nin oğlu, önceki dönemde Meclis Başkan Yardımcılığı görevinde bulunan Ali Mutahhari de yer alıyor. Mutahhari'nin yanı sıra reformistlerin önemli isimlerinden Mahmud Sadıki, İlyas Hazreti, Gulamrıza Haydari, Fatma Saidi ve Tayyibe Siyavuş'un başvurularının da veto edilmesi ülkede tartışma konusu oldu.

Reformist siyasetçilerin birçoğunu temsil eden Reformistler Yüksek Politika Konseyi, başta başkent Tahran olmak üzere birçok bölgede aday desteklemeyeceğini açıkladı.

Buna karşılık İran lideri Hamaney ve Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, seçimlerin ABD yaptırımlarından kaynaklı sorunların yanı sıra 3 Ocak'ta İranlı general Kasım Süleymani'nin öldürülmesi ve Ukrayna'ya ait yolcu uçağının düşürülmesinin ardından yaşanan olaylar gibi yıl başından bu yana ülkeyi saran krizlerden çıkış yolu için bir fırsat olacağını ve halka seçimlere yüksek katılım gösterme çağrısında bulundu.

- Muhafazakar ve reformist kesimden öne çıkan isimler

İran'da yaklaşık 250 siyasi parti bulunsa da ülkedeki seçim sisteminde çok partili sistem mevcut olmadığı için partiler sivil toplum örgütleri şeklinde çalışıyor.

Ülkedeki siyasetçiler çoğunlukla kendilerini "muhafazakarlar" ve "reformistler" olarak adlandırılan iki gruba ayırıyor. Muhafazakarlar ülkedeki müesses nizamla örtüşen politikaları, sosyal ve ekonomik olarak devlet müdahalesini destekliyor. Başta ABD olmak üzere Batı karşıtı politikalarıyla tanınan muhafazakarlar, 2015'te dünya güçleriyle imzalanan nükleer anlaşmaya da karşı çıkmıştı.

Reformcular olarak adlandırılan gruplar, muhafazakarların aksine ülkede devlet müdahalesinden bağımsız serbest piyasa ekonomisini destekliyor. Reformistler, 2013'te göreve gelen ve 2017'de tekrar seçilen Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani hükümetini ılımlı muhafazakarla ittifak kurarak seçimlerde destekledi. Reformist siyasetçilerin birçoğu Batı ile iyi ilişkiler kurulmasından yana.

Muhafazakar kanat, seçimlere en çok milletvekilinin çıkarıldığı Tahran eyaletinde eski Tahran Belediye Başkanı ve Devrim Muhafızları Ordusu Hava Kuvvetleri'nin eski komutanı Muhammed Bakır Kalibaf'ın başında olduğu listeyle katılıyor. Reformistler ise 4 ayrı listeyle seçimlere giriyor. Reformistlerde Mecid Ensari ve Mesud Pezeşkiyan, muhafazakarlarda ise Kalibaf'ın yanı sıra Mustafa Mirselim ve Murteza Aga Tehrani isimleri öne çıkıyor.

- İran'ın yönetim yapısında meclisin etkisi

11. Dönem Milletvekili seçimlerinde adaylar 290 sandalye için yarışıyor. Anayasaya göre, 30 yaşından küçük, 75 yaşından büyük olmaması gereken adayların en az yüksek lisans derecesinde eğitim almış olmaları gerekiyor. Milletvekilliğine hak kazanan adaylar 4 yıl boyunca mecliste görev yapacak.

Resmi adı "İslami İstişare Meclisi" olan parlamento, aslında AKK ve liderin makamı gibi doğrudan halk tarafından seçilmeyen kurumlarla mukayese edildiğinde sahip olduğu yetkiler açısından geride kalıyor.

Meclisin, yıllık bütçenin kararlaştırılması, kabinedeki bakanların onanması ve hükümet görevlilerinin performansının sorgulanması gibi yetkileri bulunuyor.

Seçim sonuçlarıyla reformcuların çoğunluğu elde etmesi durumunda dahi meclisin çıkardığı kanunları denetleyen AKK'nin "anayasayı yorumlama ve meclis tarafından çıkarılan yasaları veto etme" yetkilerini kullanarak, reformcuların geçirmek istediği kanunlara onay vermeyeceği de öngörülüyor.

- Reformist seçmenin isteksizliği mecliste dengeleri muhafazakarlar lehine değiştirebilir

İran'da 2016'da yapılan meclis seçimlerinde ittifak halindeki ılımlı muhafazakarlar ve reformistler, muhafazakarlar karşısında önemli kazanımlar elde etmişti. Meclisteki 290 sandalyeden 83'ünün muhafazakarlar tarafından alınmasına karşılık Ruhani hükümetini destekleyen reformist ve ılımlı muhafazakarlar 120 sandalye kazanmıştı. Seçimlerde bağımsızlar 81, Azınlıklar ise 5 milletvekili çıkarmıştı.

Meclisteki milletvekillerinin önemli bir kısmını oluşturan muhafazakarların Ruhani hükümetinin birçok yasa tasarısını engellemeye çalışmaları özellikle kara paranın aklanması ve terör finansmanının engellenmesine yönelik hazırlanan ve ülkede tartışmalara neden olan yasaların meclisten geçmesine karşı gösterdikleri direnç, ülkede eleştirilere neden olmuştu.

Bu sebeple hükümet kanadının bu seçimlerde meclisteki yapıyı değiştirmek istediği yorumları yapılıyor. Ancak seçimlere katılmak isteyen reformcu kanada mensup birçok kişinin adaylıklarının engellenmesi nedeniyle bu pek mümkün görünmüyor.

- İran'ın dış siyasetinde değişiklik bekleniyor mu?

Ülkede önceki seçimde meclise 120 vekil gönderen reformist seçmenin büyük çoğunluğunun sandık başına gitmeyeceği, dolayısıyla meclisin yüzde 41'ini oluşturan reformistlerin üstünlüğü muhafazakarlara kaptıracağı yorumları yapılıyor.

Buna karşılık, meclisin yapısı hangi kanat lehine değişirse değişsin, İran'ın dış siyasetinde bir değişiklik öngörülmüyor. Ülkenin dış politikası lider tarafından belirlendiği için meclisin bu konuda sınırlı etkisi var.

Dışişleri Bakanlığı ve Milli Güvenlik Yüksek Konseyi de liderin dış siyaset politikasını uygulamakla görevli bulunuyor.











Yorumlar (0)
10°
kapalı
Günün Anketi Tümü
Spor Toto Süper Lig'de kim şampiyon olur
Spor Toto Süper Lig'de kim şampiyon olur
banner28
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20
banner27
Günün Karikatürü Tümü
banner37

Gelişmelerden Haberdar Olun

@