banner43

Özel Analiz, 2020’de Suriye’de neler oldu?

Sorunlu ve sözde stratejik müttefikimiz ABD ise Fırat’ın doğusunda YPG/PYD, SDG ve sair isimlerle anılan ve yaptıkları mezalim ve kurdukları diktatörlükle bölgedeki diğer Kürt gruplar tarafından nefret edilen PKK’nın Suriye şubesini parlatmaya ve PR çabalarına devam ederken, bir yandan da diğer Kürt grupları uzlaştırmaya çalışarak Türkiye karşıtı faaliyetine devam etti

DÜNYA 18.01.2021, 11:48
31
Özel Analiz, 2020’de Suriye’de neler oldu?

Yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını, Libya, Akdeniz ve Karabağ meseleleri ve ABD seçimleri 2020 yılında dünya gündemini çok ciddi şekilde meşgul ettiğinden Suriye’nin pek esamisi okunmadı. Ancak nispi bir konsolidasyona varılan ve kimin nereyi tuttuğu üç aşağı beş yukarı aşikâr ve âyan olan Suriye’de, bizim gündemimizde olmasa da olaylar deveran edip duruyordu. Bu yazının kaleme alındığı esnada, İsrail savaş uçaklarının Suriye’nin derinliklerine inip Irak sınırı yakınlarındaki Deyrizor’da kâin İran milislerinin mevzilerini bombaladığı haberleri geliyordu. Zaten İsrail 2020 yılı boyunca sık sık Suriye’ye savaş uçakları vasıtasıyla harekât düzenlemişti.

Haber bültenleri ve gazete sayfalarında unuttuğumuz komşumuz Suriye’de 2020’de neler oldu? Bu yazının sınırları içerisinde Suriye’de yıl boyunca olan biteni tümüyle serdetmek imkân dâhilinde olmasa da en azından bir özet sunmak mümkün. Kabaca Suriye’de olanları üç başlık altında inceleyebiliriz: Savaş, siyaset ve ekonomi.

2020 yılına baktığımızda, savaşa ve çatışmalara kıyasla Kovid-19’un bile yeterince korkutucu olmadığı Suriye’de, en acı hadiselerden biri, zorunlu iç göçün devam ediyor olmasıydı. Neredeyse bir milyon kişi, rejimin ve şürekâsının biteviye saldırıları nedeniyle, özellikle Türkiye sınırına yakın kuzey bölgelere muhaceret etmek zorunda kaldı. Suriye’de 2020 yılının en ürpertici hadiselerden biri de 2014-2015’te sözde bir hilafet dahi kuran, vahşet dolu videolarıyla tanıdığımız, dehşetengiz terör örgütü DEAŞ’ın hortlaması oldu. 2020 yılı, henüz “no man’s land” olarak niteleyebileceğimiz, Suriye’nin Bâdiye (çöl) bölgesinde tekrar neşvünema bulan DEAŞ’ın vur-kaç savaşı karşısında İran-Rusya destekli rejim güçlerinin büyük kayıplar verdiği, hatta bir Rus generalinin bölgede hayatını kaybettiği bir yıl oldu. Rusya ve İran arasındaki nüfuz mücadelesi, bölgenin yerleşim yerlerine uzak olması sebebiyle yaşanan istihbarat problemleri ve ABD’nin seçimle meşgul olması DEAŞ’ın yeniden zuhuruna yol açtı.

Bu arada, bazı aksaklıklarla birlikte, Türk-Rus ortak devriyelerinin yapılması önemliydi. Ayrıca herhangi bir ilerleme kaydedilmese de Anayasa görüşmelerinin devam ediyor olmasını ve (tabii ki en önemli siyasal gelişmelerden biri olarak) rejimin kontrol ettiği bölgelerde parlamento seçiminin yapılmasını, rejimin rüştünü ispat etme çabası olarak değerlendirmek mümkün. Bölgede bir yandan iki müttefik (Rusya ve İran) arasındaki nüfuz mücadelesi devam ederken Rusya’nın kendi uzmanları tarafından kontrol edilen Suriye hava sahasını kullanarak sık sık İran mevzilerini bombalayan İsrail uçakları karşısındaki müsamahakâr tutumu, bu nüfuz mücadelesinin en önemli göstergesiydi. Tabii bir de Irak ve Suriye’deki hadiselerde, İran’ın sahadaki başrol oyuncusu Kasım Süleymani’nin öldürülmesi, 2020 için Suriye siyasi sahasındaki en önemli gelişmelerden biri oldu.

Suriye’de 2020’de belki de en dikkat çekici hadiseler ekonomi alanında gerçekleşti. On yıldır savaş masrafları karşısında tüm varlığını tüketerek krize giren Suriye ekonomisi, en büyük mali destekçisi İran’ın da ekonomik açıdan kötü durumda olması, Kovid-19 ve ABD’nin “Sezar Yasası”ndan müsemma “Suriye Sivil Koruma Yasası”nı uygulamaya koyması, halihazırda perişan ve perakende durumda olan ve fiilen çoktan konkordato ilan etmiş bulunan Suriye ekonomisini müflis bir pozisyona getirdi. Bu nedenle de rejimin güçlü destekçileri kuzen Mahluflar ile “first lady” Esma Esed’in akraba-u taallukatından işadamı taifesi, magazin gazetelerine düşecek şekilde birbiriyle güç mücadelesine girerken, bugüne kadar rejimin kaymağını yiyen “creme de la creme” tabakasının ikonu Rami Mahluf bile finanse ettiği savaş mesarifinin dayanılmaz hâle gelmesi ve kuzeninin ihtiyati haciz kararları karşısında kazan kaldırdı. Bir zamanlar Suriye’de Mahlufların gücü ve rejime desteği, halk arasında “Ya Mahluf olursun ya da muhalif” deyimiyle ifade edilirdi. Halbuki artık Mahluflar bile muhalif oldular.

Bunun üzerine Beşşar Esed savaşın finansmanını sağlayacak başka iş adamları aramaya başladı. Buna bir çeşit iç borçlanma ya da bankerleri değiştirmek diyebiliriz. Ekonomik zorluklar dışında, petrol ve başka ürünlerde yaşanan büyük kıtlıkların neticesinde, savaşın finansmanı (rejim Mahluf’tan ümidi kestiğinden olsa gerek) YPG/PKK ile rejim arasındaki petrol alışverişini yürüten ve aynı zamanda milletvekili olan Husam Katırcı gibi iş adamları tarafından sağlanmaya çalışılıyor.

Askeri anlamda ise 2017’deki Astana Zirvesi’nden beri devam etmekte olan Moskova ile Ankara arasındaki ittifak, ortak devriyeler vasıtasıyla, sene boyunca, bazı aksaklıklarla birlikte devam etti. Rusya ve İran destekli rejim güçleri ise Maarratünnuman ve Halep kırsalında yeni mevziler elde etmeye devam ettiler. 2020 yılı başında İdlib’de 34 askerimizin şehit olmasıyla sonuçlanan meşum saldırının ardından Türk askerî güçlerinin mislinin üzerinde cevap vermesiyle bölgede ortalık duruldu. Rejimin muhalif bölgelere saldırıları ise durmaksızın devam etti.

Sorunlu ve sözde stratejik müttefikimiz ABD ise Fırat’ın doğusunda YPG/PYD, SDG ve sair isimlerle anılan ve yaptıkları mezalim ve kurdukları diktatörlükle bölgedeki diğer Kürt gruplar tarafından nefret edilen PKK’nın Suriye şubesini parlatmaya ve PR çabalarına devam ederken, bir yandan da diğer Kürt grupları uzlaştırmaya çalışarak Türkiye karşıtı faaliyetine devam etti. Fakat bu görüşmelerin de pek başarılı olmaması bizim açımızdan önem taşıyor. Zaten Suriye’deki her türlü Kürt idari yapılanmanın, yaptıkları ve yapamadıkları nedeniyle, Kürt sokağında karşılığının olmaması da bu tür bir ittifakı imkânsız hale getiriyor.

Suriye’de zaman zaman teröristlerle yemek yiyip elebaşlarına şükran plaketi veren Brett McGurk’ün Biden döneminde Ortadoğu ve Kuzey Afrika Koordinatörlüğü’ne atanma ihtimalinin yüksek olması, ABD’nin bölgedeki Kürt gruplar arasındaki münafereti sonlandırmaya ve siyasi bir varlık oluşturmaya yönelik arabuluculuk çabalarını devam ettireceğini gösteriyor. 2021’de de “dondurulmuş İdlib” sorunu baş ağrıtmaya devam ederken rejim, birbiriyle rekabet eden Rusya ve İran ile denge sağlamaya çalışacak. Buna karşılık, Rusya ve İran arasındaki nüfuz mücadelesinden istifadeyle, sınırları civarındaki Golan, Kuneytra ve Şam bir tarafa, Irak sınırına yakın Deyrizor’u dahi bombalayan İsrail’in, Suriye’deki tüm İran ve Hizbullah hedeflerine saldırılarını devam ettireceği öngörülebilir.

[Prof. Dr. Cengiz Tomar Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi Rektör Vekili olarak görev yapmaktadır]

İSTANBUL (AA) -CENGİZ TOMAR-

Yorumlar (0)
11°
parçalı az bulutlu
banner28
Namaz Vakti 14 Nisan 2021
İmsak 04:48
Güneş 06:20
Öğle 13:09
İkindi 16:51
Akşam 19:49
Yatsı 21:14
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 32 70
2. Fenerbahçe 33 66
3. Galatasaray 32 62
4. Trabzonspor 33 58
5. Alanyaspor 33 52
6. Gaziantep FK 32 50
7. Hatayspor 32 49
8. Karagümrük 33 49
9. Sivasspor 32 47
10. Göztepe 33 46
11. Antalyaspor 33 42
12. Konyaspor 32 40
13. Ankaragücü 32 36
14. Rizespor 32 36
15. Kasımpaşa 33 36
16. Malatyaspor 32 34
17. Başakşehir 32 33
18. Kayserispor 32 33
19. Gençlerbirliği 32 31
20. Erzurumspor 33 28
21. Denizlispor 32 26
Takımlar O P
1. Giresunspor 30 63
2. Adana Demirspor 30 58
3. Samsunspor 29 57
4. Altay 29 53
5. Altınordu 30 52
6. İstanbulspor 29 51
7. Ankara Keçiörengücü 30 49
8. Tuzlaspor 30 44
9. Ümraniye 29 41
10. Bursaspor 29 40
11. Bandırmaspor 29 39
12. Boluspor 29 35
13. Balıkesirspor 29 32
14. Adanaspor 29 31
15. Menemenspor 29 30
16. Akhisar Bld.Spor 29 25
17. Ankaraspor 29 22
18. Eskişehirspor 30 8
Takımlar O P
1. Man City 32 74
2. M. United 31 63
3. Leicester City 31 56
4. West Ham 31 55
5. Chelsea 31 54
6. Liverpool 31 52
7. Tottenham 31 49
8. Everton 30 48
9. Arsenal 31 45
10. Leeds United 31 45
11. Aston Villa 30 44
12. Wolverhampton 31 38
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 31 36
15. Brighton 31 33
16. Burnley 31 33
17. Newcastle 31 32
18. Fulham 32 26
19. West Bromwich 31 24
20. Sheffield United 31 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 30 67
2. Real Madrid 30 66
3. Barcelona 30 65
4. Sevilla 30 61
5. Real Sociedad 30 47
6. Real Betis 30 47
7. Villarreal 30 46
8. Granada 30 39
9. Levante 30 38
10. Celta de Vigo 30 37
11. Athletic Bilbao 30 37
12. Cádiz 30 35
13. Valencia 30 34
14. Osasuna 30 34
15. Getafe 30 30
16. Huesca 30 27
17. Real Valladolid 30 27
18. Elche 30 26
19. Deportivo Alaves 30 24
20. Eibar 30 23
banner27
Günün Karikatürü Tümü
banner35

Gelişmelerden Haberdar Olun

@