ANTALYA (AA) - Antalya Diplomasi Forumu kapsamında düzenlenen "Krizler Döneminde Diplomasiyi Öne Çıkarmak" başlıklı liderler panelinde uluslararası sisteme azalan güven nedeniyle kutuplaşan dünya için diyalog ve diplomasinin önemi vurgulandı.

Anadolu Ajansının (AA) "Global İletişim Ortağı" olduğu, Belek Turizm Bölgesi'ndeki NEST Kongre Merkezi'nde gerçekleştirilen Antalya Diplomasi Forumu 2024'te moderatörlüğünü TRT World Sunucusu Andre Sanke'nin yaptığı liderler paneline Bulgaristan Cumhurbaşkanı Rumen Radev, Kosova Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani ve Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud katıldı.

Bulgaristan Cumhurbaşkanı Radev, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Dışişleri Bakanlığına düzenledikleri forum için teşekkür etti.

Bölgedeki liderlerle çalışmak için çaba sarf ettiğini ve birçok liderle görüştüğünü dile getiren Radev, "Bağlantılığın bütün krizlerin aşılmasında çok önemli olduğunu söylemeye çalıştım ve yeni potansiyel krizlerin önüne ancak böyle geçebiliriz diye düşünüyorum." dedi.

Radev, kültürel bağlantılığın da çok önemli olduğunu vurgulayarak, "Bizim özellikle başka kültürleri anlamamız gerekiyor. Bu, çatışmaların önüne geçilmesi için gerçekten çok önemli ve açıkçası çoğu zaman birbirimizi tanımadığımız için bu derin çatışmalar çıkıyor." diye konuştu.

Avrupa Konseyinde birçok ülkenin yer aldığına dikkati çeken Radev, her ülkenin farklı amaç, kültür ve önceliğinin bulunduğunu, kendisi için en önemli şeylerden birinin Bulgaristan'ın çıkarlarını korumak olduğunu söyledi.

- "Diplomasi, bombaların düşmesini engellerse o zaman bir anlamı var"

Diyaloğun çok önemli olduğunu, düzgün şekilde kullanıldığında sorunları aşma aracına dönüştüğünü vurgulayan Radev, "Diplomasi, dış politika enstrümanlarından bir tanesidir ve onu kullanmayı asla unutmamalıyız. Diplomasi, bombalardan önce gelir ve o bombaların düşmesini engellerse o zaman bir anlamı var. Bomba düşüp insanlar öldükten sonra diplomasinin bir anlamı yok." dedi.

Rusya-Ukrayna Savaşı'na değinen Radev, şunları kaydetti:

"Bu savaşı daha fazla mühimmatla desteklemeye devam edersek ve daha fazla insanla da desteklemeye devam edersek risklerin daha büyüdüğünü, ekonomik ve demografik olarak çok büyük bir yıkımın olacağını görebiliyoruz. Diplomasiden bahsedersek böyle forumlar sayesinde diyaloğu geniş kitlelere ulaştırmalıyız. Bu savaşın gerçekten saçıntılarını biz birçok yerde görmeye başlayacağız. Moldova'da biz bir şey yapmazsak gerçekten Moldova'nın da bunun içine çekildiğini görüyoruz."

- "Diplomaside küçük kazanımlar bile kazanımdır ve zaferdir"

Kosova Cumhurbaşkanı Osmani de savaş zamanında barışı tercih etmenin çok zor olduğuna işaret ederek, ülkesinin Kosova Savaşı'nın bir an önce bitmesi için barış görüşmelerini savunduğunu hatırlattı.

Çalkantılı zamanlarda dost ülkelerin desteğinin ehemmiyetini vurgulayan Osmani, Avrupa Birliği (AB), Türkiye, ABD ve Bulgaristan gibi ülkelerle buna yönelik ortaklıklar kurmaya önem verdiklerini belirtti.

Osmani, Kosova'nın çok genç bir ülke olduğuna dikkati çekerek, "Diplomaside küçük kazanımlar bile kazanımdır ve zaferdir. Her şeyi birden kazanamazsınız. Açıkçası, kimi zaman geleceğe doğru çok küçük adımlar atıyoruz." dedi.

Zor dönemden geçen ülkelere desteğin bir seferlik halinde olmaması gerektiğini dile getiren Osmani, uluslararası güçlerin bir ülkedeki iç çatışmayı durdurduktan sonra da desteklerini sürdürmesi gerektiğini vurguladı.

Osmani, "Uluslararası kamuoyunun ve uluslararası toplumun özellikle gelip bizim yanımızda olmaları ve daha sonra barışı tesis etmeleri, bizim için gerçekten çok büyük bir kazanımdı." diye konuştu.

Belçika, İran'ın Brüksel Büyükelçisi'ni Dışişleri Bakanlığına çağırdı Belçika, İran'ın Brüksel Büyükelçisi'ni Dışişleri Bakanlığına çağırdı

Savaş ve çatışmalarda masum insanların, kadınların ve çocukların acı çektiğini anlatan Osmani, Birleşmiş Milletlerin (BM) bunlara duyarsız kalmaması gerektiğini, ülkesinin böyle anlarda gerekli desteği vermeye hazır olduğunu kaydetti.

- "Rusya, Balkanlar'a gözünü dikmiş durumda"

Osmani, Kosova'nın paydaşlarıyla beraber, ülkede barışı ve istikrarı korumaya çalıştığını dile getirerek, "Rusya, Balkanlar'a gözünü dikmiş durumda ve Batı'ya karşı yeni bir cephe açmak istiyor." ifadesini kullandı.

Rusya-Ukrayna Savaşı'nın sonucunun dünya için örnek teşkil edeceğini kaydeden Osmani, "Ukrayna'nın istediği barışı" ve hukukun üstünlüğüne dayanan dünya düzenini desteklediklerini belirtti.

Osmani, bölgede çatışmanın yaygınlaşmasının Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'i cesaretlendireceğini ve bunun önüne geçilmesi gerektiğini dile getirerek, "Bence diktatörler kendi halklarını düşünmezler. (Eski Yugoslavya Devlet Başkanı Slobodan) Milosevic de yüz binlerce askerini kaybetti fakat kendisini düşünüyordu. Putin de yüz binlerce askerini değil sadece kendisini düşünüyor." dedi.

Rusya'ya yaptırım uygulanmasını destekleyen Osmani, Ukrayna'da oldukça hukuksuz bir savaş yaşandığını dile getirdi.

Osmani, uzak bir ülkede çıkan savaşın bile ekonomik olarak tüm dünyayı etkilediğini kaydederek, Rusya-Ukrayna Savaşı'nı örnek gösterdi.

Karadeniz Tahıl Girişimi'nin önemine dikkati çeken Osmani, bunun, diplomasinin sadece güvenliğe değil aynı zamanda ekonomiye de odaklanabileceğini gösterdiğini söyledi.

- "Mevcut küresel diplomasi yapısını yeniden gözden geçirmeliyiz"

Somali Cumhurbaşkanı Mahmud da diplomasinin kolay bir şey olmadığını, tarihin diplomasiye büyük katkısının bulunduğunu dile getirdi.

Kızıldeniz bölgesinin değişken ve kırılgan yapıya sahip olduğuna işaret eden Mahmud, Somali'de yaşananlardan dolayı, Somalililerin dünyanın yardımına muhtaç hale geldiğini söyledi.

Mahmud, şöyle devam etti:

"Somali'yi destekleyen ortaklarımıza baktığımız zaman bazılarının belli prensipleri, ilkeleri var, bazılarının bu bölgede belli belli çıkarları var. Ortaklarınızın, size destek verenlerin bazılarının oldukça farklı prensipleri olabiliyor ve onları bir arada bir bütün haline getirebilmek, sizin kendi çıkarınız, onların çıkarları, bunların arasında bir denge oluşturabilmek çok zor olabiliyor."

Küresel diplomasinin yeniden yapılandırması gerektiğini vurgulayan Mahmud, "Bizler, küresel diplomasi yapısını yeniden gözden geçirmeliyiz, kurallarını, ilkelerini yeniden gözden geçirmeliyiz ve bunu da yaparken uluslararası hukuk temeli üzerinde yapmalıyız. Tüm bu farklılıkların yasal bir temel üzerinde ve birbirleriyle 21. yüzyılın gerçekleriyle uyumlu bir şekilde olmasını sağlamalıyız." diye konuştu.

- "Gazze, Yemen problemi, hepsi diplomasinin çözmesi gereken sorunlar"

İklim değişikliğinin ülkesindeki etkisine de değinen Mahmud, global ve yerel gündeme sahip terör örgütüyle mücadele ettiklerini belirterek, "Somali'yi ele geçirirlerse küresel anlamda daha ileri giderler. Somali'yi kullanmak istiyorlar." dedi.

Bölgeleri ve Kızıldeniz'deki gerilimin küresel bir problem olduğunu vurgulayan Mahmud, "Gazze, Yemen problemi, bunların hepsi diplomasinin çözmesi gereken sorunlar aksi halde herkesi etkileyecek. Biz, olan bitenin tarafı veya parçası değiliz ama ekonomik olarak kurbanıyız. Bizi çok kötü etkiliyor." görüşünü paylaştı.